UNESCO

MontenegroEnglish (United Kingdom)

Izvještaj sa konferencije u Zagrebu, 3-4. jun 2013.

  • PDF

IZVJEŠTAJ sa Međunarodne konferencije Kulturne različitosti, civilno društvo i međunarodna kulturna saradnja u jugoistočnoj Evropi

Zagreb 3. i 4. jun 2013.

Međunarodna konferencija Kulturne različitosti, civilno društvo i međunarodna kulturna saradnja u jugoistočnoj Evropi: Implementacija UNESCO Konvencije o zaštiti i promociji različitosti kulturnih izraza održana je 3 i 4. juna 2013. godine u Zagrebu. Konferencija je okupila eksperte, istraživače i kreatore politika zemalja regiona: Albanije, Bosne i Hercegovine, Bugarske, Crne Gore, Hrvatske, Makedonije, Rumunije, Srbije i Turske, kao i sudionike iz Holandije, Francuske, Italije, Kanade, Njemačke i drugih zemalja.

Cilj konferencije bio je da se analizira kulturna raznolikost kao glavni izazov 21. vijeka i da se razmotri integrisanje kulturne raznolikosti u široki krug javnih politika, ne samo onih kulturnih, uz novu podršku međunarodnoj zajednici u ostvarivanju fundamentalnih ciljeva – izgradnji mira i razvoju, sprečavanju sukoba, demokratiji i ljudskim pravima. Kulturna raznolikost izvor je kreativnosti i inovacija za razvoj, te UNESCO Konvencija o zaštiti i promovisanju raznolikosti kulturnih izraza iz 2005. godine zagovara promjene u međunarodnoj saradnji koje će pridonijeti prevladavanju razvojnog jaza i smanjivanju zavisnosti u svijetu, odnosno stvaranju razvojnog partnerstva. Poseban naglasak bio je na njenom sprovođenju i doprinosu uspostavljanju inovativnih pristupa međunarodnoj saradnji.

Dvodnevna konferencija obuhvatala je 4 tematska okrugla stola: 1. integrisanje kulturne raznolikosti u politike održivog razvoja, zakonske okvire, strategije i akcione planove 2. promovisanje kulturnih politika: razmjena, analiza, diseminacija informacija i podizanje svijesti 3. jačanje raznolikosti kulturnih izraza: kako njegovati kreativnost? i 4. podsticaj mobilnost i uključivanje civilnog društva.

U uvodnom dijelu skupa, Francois de Bernard, predsjednik Grupacije za studije i istraživanja o globalizaciji iz Francuske (GERM) skrenuo je pažnju na neke od pozitivnih i negativnih tokova koji su se dogodili nakon donošenja UNESCO Konvencije 2005. godine. Istakao je da su izazovi i perspektiva jugoistočne Evrope, a u kontekstu primjene Konvencije, ključni da se rat na ovom prostoru ne ponovi, da se stvore nove antropološke i pravne osnove mira i mirno rješavanje problema među zajednicama, uz međusobno poštovanje vjere, kulture i jezika, te otvaranje svih granica kako bi se poboljšala mobilnost. Takođe je apostrofirao potrebu uvođenje podsticajnih instrumenata za razvoj kreativnih industrija.

Dr Joost Smiers iz Umjetničke škole iz Utrehta u Holandiji, govorio je takođe o rezultatima primjene Konvencije, istakavši kao jedan od njih: pomoć i podsticaj potpisnicama da dosljednije sprovode svoje kulturne politike. On smatra da je Konvencije zaživjela u praksi, iako je konstatovao da veliki dio zemalja nije preuzeo obaveze iz tog međunarodnog dokumenta. Jedan od ciljeva prilikom donošenja Konvencije bio je da se njome povrati ono što se izgubilo u pravilima Svjetske trgovinske organizacije, kao i da se zaštiti postojeća kulturna infrastruktura sa jedne strane i stvori nova, sa druge.

Danielle Cliche, sekretarka Konvencije o zaštiti i promociji raznolikosti kulturnih izraza kazala je da je nakon dostavljanja prvih četvorogodišnjih izvještaja o primjeni Konvencije evidentno da je međunarodna saradnja najzastupljenija u oblasti audiovizuelnih djelatnosti. Takođe, jedan od tipičnih rezultata je i uspostavljanje dijaloga nadležnih ministarstava sa nevladinim sektorom.

Nakon uvodnog dijela predstavnici civilnog sektora i državnih institucija iz regiona, u okviru planiranih okruglih stolova, izlagali su o kulturnim politikama svojih zemalja, o iskustvima i izazovima tokom izrade prvih četvorogodišnjih izvještaja o primjeni Konvencije i perspektivama njene dalje implementacije. Kroz većinu izlaganja, istakla se potreba aktivne uloge civilnog sektora u dostizanju ciljeva Konvencije, kao i potreba „capacity building-a". Svoja iskustva u radu na periodičnim izvještajima izložili su gosti iz Njemačke i Italije.

Crnu Goru je na skupu predstavljao Dragoljub Janković, sekretar Odbora za kulturu Nacionalne komisije za UNESCO i kontakt osoba za primjenu Konvencije o zaštiti i promovisanju raznolikosti kulturnih izraza. U svom izlaganju u okviru prvog okruglog stola predstavio je akcente kulturne politike u Crnoj Gori, počevši od zaokruživanja zakonskog okvira, zatim strateških dokumenata, kontinuiteta javne finansijske pomoći projektima u kulturi, ulozi NVO sektora, jačanje međunarodne saradnje, položaju umjetnika. Kao inovativni projekat u oblasti kulturne industrije predstavljen je MACCOC – Marina Abramović Community Centar Obod Cetinje, vizija projekta, priprema, rokovi i očekivani rezultati. Takođe, prezentovan je i projekat Udruženja likovnih umjetnika Crne Gore – Let's Art, projekat koji između ostalog ima za ciljeve umrežavanja likovnih udruženja i umjetnika iz regiona i šire, kao i analizu trenutnih kulturnih politika u regionu i inicijativu za njihovo unaprjeđenje. Predstavljanje ovog projekta imalo je poseban značaj za konferenciju s obzirom na to da je na prethodnom konkursu Međunarodnog fonda za kulturnu raznolikost izabran za finansiranje iz tog fonda za 2013. godinu. Projekat je odabran kao jedan od 12 projekata koji su, kao najbolji, odabrani od preko 200 pristiglih na ovaj konkurs. ULUCG-u je za realizaciju projekta odobreno nešto više od 80.000 dolara iz Fonda, koji je osnovan u skladu sa Konvencijom o zaštiti i promociji raznolikosti kultirnih izraza. Na kraju prezentacije, istaknuti su neki od izazova i ciljeva razvoja kulturnih industrija u Crnoj Gori, kao i crnogorske kulture uopšte.

Predstavnici Instituta za razvoj i međunarodne studije iz Zagreba (IRMO), tokom prvog dana skupa predstavili su podatke iz uporedne analize do sada dostavljenih periodičnih izvještaja o primjenih Konvencije, u kojoj su sumirali najznačajnije rezultate, indikatore, metodologije i sličnosti među kulturnim tokovima u regionu. Nina Obuljen Koržinek iz IRMO-a istakla je da za dostizanje ciljeva Konvencije i uopšte benefita kulturnog diverziteta nije dovolja politička volja. Potrebno je, kako je kazala, sublimacija rada civilnog sektora, kreativnih industrija i javnih organa. U kontekstu analize periodičnih izvještaja, istakla je potrebu izgradnje kapaciteta na svim nivoima, i to i u javnim organima i ustanovama i u civilnom sektoru, pri čemu treba razvijati cjelokupnu intersektorsku saradnju.

Tokom drugog dana skupa, gošća iz Turske, zemlje koja nasuprot većini učesnica trenutno bilježi bolje ekonomsko stanje, Asu Aksoy, sa Istanbulskog univerziteta Bilgi, govorila je o urbanoj regeneraciji, imigraciji i ekonomskom pritisku na kulturu u Turskoj. Istakla je da se kod njih ukupno sprovodi veliki broj fragmentiranih projekata, te da je sada potrebno njihovo umrežavanje.

Posebno interesantno i značajno bilo je izlaganje Hristine Mikić iz Modern Business Schools iz Beograda, koja je predstavila projekat ekonomskog mjerenja kreativnih industrija, podržan od UNESCO. Ovo istraživanje iz oblasti ekonomike kulture, pokazalo je da je tendecija da kultura bude manje subvencionisana, a sve više djelatnost koja se može samostalno razvijati. Istakla je da statistika kulture u zemljama regiona nije dovoljno unaprijeđena da bi se naučno mogla koristiti, ali je projekat pokazao da i brojni sadašnji podaci govore o ekonomskom potencijalu kulture. Osim ovog, predstavljeni su i projekti iz Makedonije, Hrvatske, Bosne i Hercegovine, i ranije Crne Gore, podržani od strane Međunarodnog fonda za kulturni diverzitet, kao primjeri kvalitetnih projekata unapređenja kulturnih politika koji su zavrijedili UNESCO podršku.

Tokom poslednjeg okruglog stola predstavljena su iskustva fukncionisanja koalicija za kulturni diverzitet. Eksperti iz Kanade, Švajcarske i Francuske govorili su formiranju ovih koalicija koje okupljaju, uglavnom, civilni sektor iz više zemalja i na taj način snažnije zajednički nastupaju u postizanju ciljeva i implementaciji Konvencije. Govoreno je o modelima koalicija, uslovima funkcionisanja, finansiranja, izazovima. Mogućnosti uticaja koalicija su višestruki: mapiranje, branding, dijeljenje znanja, pomoć u decentralizaciji, demokratskoj tranziciji i uticaju globalizacije, jačanje kreativnih industrija.

Potom je postavljeno pitanje formiranje koalicije za zemlje jugoistočne Evrope, u kontekstu potrebe jače regionalne saradnje, koja se više puta pominjala tokom skupa. Predsjednik Udruženja likovnih umjetnika Crne Gore, Igor Rakčević, podržao je takav predlog, uz sugestije da to bude neka vrsta umrežavanja, poput primjera iz projekta „Let's Art", pri čemu smatra da bi trebalo uključiti i zemlje koje nijesu u regionu, poput Austrije i Turske. Nina Obuljen iz Hrvatske kazala je da bi regionalna kooperacija bila mnogo realističnija među asocijacijama pojedinačnih oblasti stvaralaštva, dok je predstavnik Turske istakao da treba imati na umu i već sklopljene bilateralne sporazume. Međutim, tokom dalje rasprave iznijeta su podijeljena mišljenja, uz konstataciju, posebno iz IRMO-a da saradnja civilnog sektora u regionu već postoji, samo je treba ojačati, te da to u ovom trenutku ne mora biti kroz institucionalizovani oblik ili koaliciju. Uz konstataciju da nema dovoljno izgrađenog civilnog sektora u kulturi u regionu, predloženo je i da se organizuju konferencije nevladinih organizacija u toj oblasti, a da bi formiranje koalicije moglo uslijediti za par godina.

Ovaj značajan dvodnevni skup u povodu Konvencije, zajedno su organizovali Culturelink/IRMO i Centar za demokratiju i pravo "Miko Tripalo" iz Zagreba, u saradnji sa Hrvatskom komisijom za UNESCO i uz podršku UNESCO Regionalnog biroa za nauku i kulturu u Evropi iz Venecije.

Kontakti

Nacionalna komisija za UNESCO                                                                                                                        Ulica Njegoševa, 81250 Cetinje, Crna Gora
Tel:  +382 41 232 599 Fax: +382 41 232 572