UNESCO

MontenegroEnglish (United Kingdom)

Kulturni diverzitet

  • PDF

Generalna konferencija UNESCO-a usvojila je Konvenciju o zaštiti i promovisanju raznolikosti kulturnih izraza 20. oktobra 2005. godine, a na snagu je stupila 2007. godine. U zakonski okvir Crne Gore, ovaj dokument uveden je ratifikacijom u Skupštini Crne Gore 19. maja 2008. godine.

Kroz svoj glavni cilj - zaštitu i promovisanje raznolikosti kulturnih izraza - Konvencija nastoji da kreira povoljno okruženje u kojem raznolikost kulturnih izraza može biti afirmisana i obnovljena u globalizovanom svijetu u korist svih društava. U isto vrijeme, to potvrđuje veze koje spajaju kulturu, razvoj i dijalog i uspostavlja inovativne osnove za međunarodnu kulturnu saradnju.

Kao obavezujući međunarodni pravni instrument, Konvencija se označava kao Magna Carta međunarodne kulturne politike potvrđujući pravo država da održavaju, usvajaju i sprovode kulturne politike i mjere koje smatraju potrebnim za zaštitu i promovisanje raznolikosti kulturnih izraza i da osiguraju slobodan protok ideja i djela.

Konvencija navodi osam ključnih principa koji bi trebalo da vode formulisanju i sprovođenju kulturnih politika i mjera za zaštitu i promovisanje raznolikosti kulturnih izraza. Među njima su: poštovanje ljudskih prava i sloboda; suverena prava država na donošenje kulturnih politika i mjera; međunarodna solidarnost i saradnja; ekonomski i kulturni aspekt razvoja; održivi razvoj; pravičan pristup kulturnim izrazima iz svih krajeva svijeta.

Kulturna raznolikost, kako je navedeno u Konvenciji, odnosi se na mnogostruke načine na koje kulture grupa i društava nalaze izraz, a manifestuje se ne samo kroz različite načine na koje se kulturno nasljeđe čovječanstva izražava, uvećava i prenosi posredstvom mnoštva kulturnih izraza, već i kroz različite oblike umjetničkog stvaralaštva, proizvodnje, širenja, distribucije i uživanja, bez obzira na korišćena sredstva i tehnologije.

Kulturna raznolikost danas je jedan od ključnih pojmova na kojima se temelji uticaj kulture u programima održivog razvoja, kao i borba protiv negativnih efekata ekonomske, tehnološke i političke globalizacije. Ovaj pojam takođe afirmiše: kulturnu politiku baziranu na poštovanju ljudskih prava, promociju interkulturnog dijaloga, borbu protiv svih oblika diskriminacije, zaštitu jezika, kulturnog nasljeđa i kulturnih izraza manjinskih naroda, grupa i zajednica, multuikulturalizam i lingvističku raznolikost.

Odredbama Konvencije, uz obaveze i prava potpisnica, utvrđeni su i organi konvencije: Konferencija strana potpisnica i Međuvladin komitet za zaštitu i promovisanje raznolikosti kulturnih izraza. Konferencija je plenarno i vrhovno tijelo ove konvencije, sastaje se na redovnoj sjednici svake dvije godine i između ostalog ima funkcije da bira članove Međuvladinog komiteta, da prima i razmatra izvještaje strana potpisnica, odobrava predložene radne smjernice. Međuvladin komitet se sastaje jednom godišnje i njegovi zadaci su da promoviše ciljeve Konvencije, podstiče i prati njeno sprovođenje, da priprema i podnosi na odobrenje Konferenciji radne smjernice za sprovođenje i primjenu konvencije, da prosljeđuje, uz komentar, izvještaje strana potpisnica, daje odgovarajuće preporuke.

Član 18. Konvencije utvrđuje osnivanje dobrovoljnog Međunarodnog fonda za kulturnu raznolikost (IFCD) kao sredstvo za podršku sprovođenja Konvencije.

U tom kontekstu, UNESCO raspisuje godišnje konkurse za finansiranje iz ovog fonda za članice Konvencije, pa tako i za Crnu Goru. Ova finansijka podrška ima za cilj podsticaj nastanka dinamičnih kulturnih sektora na nacionalnom i/ili lokalnom nivou, prvenstveno kroz aktivnosti olakšavanja uvođenja novih kulturnih politika i kulturnih industrija ili jačanje postojećih.

Osim ovog, UNESCO raspisuje konkurse i pozive za tehničku saradnju sa zemljama u razvoju radi kontribucije implementaciji Konvencije. Svi dosadašnji konkursi i pozivi, objavljeni su na veb sajtu Ministarstva kulture Crne Gore.

Aktivnosti Crne Gore u vezi sa Konvencijom prvenstveno su se do sada odnosile na implementaciju njenih ciljeva i obaveza prilikom donošenja novih normativnih okvira u pravnom sistemu u kulturi. Osim u zakonima koji su usvojeni u proteklih par godina, ciljevi koje promoviše Konvencija, ugrađeni su u Nacionalni program razvoja kulture Crne Gore 2011-2015, kao strateški dokument i prva dugoročna projekcija cjelovite reforme u kulturi Crne Gore. Godišnji konkursi za sufinansiranje kulturno-umjetničkog stvaralaštva, koje raspisuje Ministarstvo kulture, takođe su značajan podsticaj bogatstvu kulturnog diverziteta Crne Gore.

Konvencija o zaštiti i promovisanju raznolikosti kulturnih izraza do 1.marta 2011.godine imala je 116 članica (115 država i 1 regionalna ekonomska organizacija). Brzina kojom se širio krug potpisnica Konvencije, u UNESCO-u smatraju izvanrednim dostignućem i signalom hitnosti i predanosti za spovođenje aktivnosti od strane vlada širom svijeta.

Kontakti

Nacionalna komisija za UNESCO                                                                                                                        Ulica Njegoševa, 81250 Cetinje, Crna Gora
Tel:  +382 41 232 599 Fax: +382 41 232 572